GẠN TẾ BÀO MÁU TỪ MÁU NGOẠI VI
(Dành cho người hiến máu thành phần)
NGUYÊN LÝ
Kỹ thuật gạn tách tế bào máu từ máu ngoại vi (Kỹ thuật Apheresis) là một quy trình từ lấy máu toàn phần từ người hiến máu (đối tượng) vào một thiết bị để ly tâm phân tách các thành phần của máu và tiếp thụ một thành phần tế bào máu theo đề nghị và truyền trả các thành phần còn lại cho đối tượng.
Hệ thống máy gạn tách tế bào máu có 2 loại: Sử dụng kỹ thuật dòng chảy gián đoạn (có 1 đường vừa lấy máu ra và trả về) và Sử dụng kỹ thuật dòng chảy liên tiếp (đường lấy máu ra và trả về khác nhau).
Các loại máy gạn tách thành phần máu tự động.
Các sản phẩm gạn tách tế bào máu: Khối hồng cầu, tiểu cầu, bạch cầu...
CHỈ ĐỊNH
Tình nguyện hiến thành phần tế bào máu gạn tách;
Đạt tiêu chuẩn về hiến thành phần máu;
Tình trạng ven tốt.
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Không đạt các tiêu chuẩn về hiến thành phần máu;
Tình trạng ven không cho phép.
CHUẨN BỊ
Người thực hiện
Cán bộ được đào tạo về gạn tách tế bào máu: 1 thầy thuốc và 1 kỹ thuật viên;
Rửa tay thường quy, đi găng cao su.
dụng cụ
Máy gạn tách thành phần máu tự động.
Bộ hấp thu tiểu cầu hiệp (máy và thành phần gạn tách)
Chất chống đông ACD - A
Dụng cụ sát trùng: Bông cồn iod, panh, băng dính, bơm tiêm 5ml;
Bút marker, bút viết, barcode;
Máy đo huyết áp đồng hồ/dây ga rô, quả bóp…
Đối tượng
tiếp thu và giải thích quy trình;
Chuẩn bị phong độ nằm và tay sẽ thực hiện lấy ven.
Hồ sơ
Phiếu đăng ký hiến máu, các phiếu xét nghiệm;
Phiếu theo dõi chương trình gạn tách tế bào máu.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
soát hồ sơ.
Kiểm tra các thông tin hành chính.
Kết quả tổng phân tách máu, nhóm máu, xét nghiệm HBsAg…
rà soát lại mạch; áp huyết và tình trạng lâm sàng.
thực hành kỹ thuật.
Bước 1: Bật máy và chọn chương trình.
Bước 2: Lắp đặt bộ thu nhận tế bào.
Lắp đặt bộ thu nạp: Theo các bước CBC.
Kết nối bộ tiếp thu với túi ACD (và NaCl 0,9%).
thực hiện đuổi khí và tráng dung dịch chống đông (ACD - A).
Bước 3: Nhập chỉ số và chọn kết quả dự định.
Giới tính; Cân nặng; Chiều cao; Heamotocrit; Số lượng tiểu cầu/bạch cầu.
Chọn kết quả dự kiến sẽ gạn tách.
Bước 4: Kết nối với đối tượng.
Quấn băng đo áp huyết trên khuỷu tay và bơm ở huyết áp trung bình.
Chọn vị trí chọc ven, diệt trùng, lấy ven và khăng khăng kim.
Bước 5: Lấy mẫu máu xét nghiệm.
Mở khoá để máu vào túi xét nghiệm khoảng 8ml và đóng khóa.
Lấy máu xét nghiệm vào ống đông và ống chống đông.
Bấm nút để bắt đầu chương trình gạn tách.
Bước 6: Máy thực hiện gạn tách tế bào máu.
Máy thực hiện gạn tách theo chương trình chọn lọc.
Kết thúc gạn tách tế bào máu.
Trả máu còn lại trong bộ kít về cho đối tượng.
Bước 7: chấm dứt chương trình chạy máy.
Dừng máy.
Khóa các van vào, ra và các túi chứa sản phẩm.
Rút kim ra khỏi đối tượng.
Tháo kít ra khỏi máy.
Hàn dây và tách túi sản phẩm ra khỏi bộ kít.
biên chép kết quả chương trình gạn tách và thủ tục hành chính.
Bước 8: Lấy mẫu soát chất lượng khối tế bào máu tiếp thu.
Lắc đều túi tế bào máu gạn tách.
Lấy 3 - 4 ml sản phẩm vào túi đựng và lấy mẫu soát chất lượng.
Bước 9: Kết thúc và bàn giao.
Ghi lại kết quả vào hồ sơ.
Ký tên người thực hành.
Bàn giao khối tế bào gạn tách, mẫu xét nghiệm.
THEO DÕI
Theo dõi diễn biến các tham số của đối tượng;
Theo dõi diễn biến trong quá trình vận hành của máy;
Theo dõi kết quả gạn tách tế bào máu;
Ghi hồ sơ theo dõi.
NHỮNG TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ
Các trường hợp phản ứng hồ hết do quá nhậy cảm, có nguyên tố tâm lý: Sự chuẩn bị tư tưởng không tốt, sự lo lắng của đối tượng...
Các thể hiện phản ứng thất thường:
Nhẹ: trình bày xây xẩm nhưng không mất đi sự nhận biết;
Vừa: Có sự tăng nhanh của phản ứng nhẹ và dẫn đến sự mất nhận biết;
Nặng: Có các biểu lộ trên kèm theo sự co giật (ít gặp).
Xử trí các trường hợp phản ứng nhàng nhàng và nặng:
Không tiếp kiến thực hiện gạn tách;
Nhấc cao chân và hạ thấp đầu của người hiến máu;
Nới lỏng hoặc cởi những áo quá chật, tạo không khí thoáng;
Trường hợp đối tượng bị nôn: Nằm nghiêng, có đồ chứa chất nôn;
Kiểm tra trình bày ngoài và mạch bộc trực;
Nếu tình trạng tốt lên cho đối tượng uống nước mát, nghỉ ngơi đầy đủ;
bảo đảm đối tượng bình phục hoàn toàn trước khi rời nơi thực hiện kỹ thuật;
Trường hợp các cơn co giật kéo dài hơn 5 phút, đây là tình trạng cấp cứu, thầy thuốc phải có mặt và có thể tiêm Diazepam vào tĩnh mạch.
Ghi lại phản ứng vào hồ sơ.
chú thích:
Đây là quy trình kỹ thuật gạn tách tế bào máu từ máu ngoại vi chung cho các máy, trình tự một số bước và yêu cầu cụ thể có thể khác nhau phụ thuộc vào:
Hệ thống máy gạn tách khác nhau;
Loại tế bào gạn tách có quy trình khác nhau.
