chắt lọc KHÁNG THỂ thất thường
(Phương pháp ống thử)
Screening irregular antibodies
NGUYÊN LÝ
Kỹ thuật chắt lọc kháng thể bất thường được dựa trên nguyên lý của phản ứng ngưng kết, phản ứng giữa kháng nguyên và kháng thể sẽ xảy ra nếu trong huyết thanh của người bệnh, sản phụ và người hiến máu có kháng thể đặc hiệu với các kháng nguyên có trên bề mặt các hồng cầu chắt lọc kháng thể thất thường [1].
CHỈ ĐỊNH
Xét nghiệm gạn lọc kháng thể bất thường được chỉ định trong những trường hợp sau:
Xét nghiệm cho người hiến máu;
Xét nghiệm cho người bệnh mà trong quá trình điều trị được tiên đoán sẽ phải truyền máu;
Xét nghiệm định kỳ cho người bệnh đã được truyền máu nhiều lần (7 ngày làm xét nghiệm một lần).
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Không có chống chỉ định.
CHUẨN BỊ
Người thực hành
thầy thuốc; cử nhân; kỹ thuật viên; điều dưỡng trung học.
dụng cụ – Hóa chất
Trang thiết bị:
Máy ly tâm loại thường nhật; Kính hiển vi; Bình cách thủy; tủ lạnh.
công cụ:
ống thử thuỷ tinh: 12x75mm; Giá cắm ống nghiệm; Khay men hình chữ nhật: 25x30 cm; Cốc thuỷ tinh có mỏ loại 500 ml; Bút marker; Pipet nhựa.
Thuốc thử và hoá chất:
Nước muối sinh lý 0,9%; Nước cất, bộ panel hồng cầu gạn lọc kháng thể thất thường của Viện Huyết học Truyền máu trung ương; Kháng g globulin người; dung dịch LISS.
Mẫu bệnh phẩm:
Ống máu chống đông bằng EDTA: 2 ml.
Ống máu không chống đông: 5 ml.
Vật tư tiêu hao:
Sổ ghi kết quả; Phiếu xét nghiệm; Mũ giấy; Khẩu trang; găng; Quần áo công tác.
thời kì làm xét nghiệm: 60 phút
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
Chuẩn bị Dụng cụ, hoá chất, sinh phẩm trước khi tiến hành xét nghiệm.
Nhận bệnh phẩm và phiếu yêu cầu làm xét nghiệm gạn lọc kháng thể bất thường cho người bệnh, kiểm tra và đối chiếu các thông tin của người bệnh trên ống máu và phiếu xét nghiệm
Chuẩn bị: Ly tâm ống máu không chống đông của người bệnh để tách huyết thanh (2000 vòng/phút x 3 phút). Chuẩn bị hồng huyết cầu 5% (1giọt hồng huyết cầu khối của người bệnh + 19 giọt nước muối sinh lý 0,9%).
Tiến hành kỹ thuật qua các tuổi sau [1], [2]:
Giai đoạn I: (Điều kiện 22oC):
Bước 1: Chuẩn bị 4 ống thử sạch và ghi nhãn thứ tự từ O1 đến O3 và một ống để chứng tự thân; Ghi đầy đủ thông tin của người bệnh;
Bước 2: Nhỏ 2 giọt huyết thanh của người bệnh tuần tự vào các ống nghiệm đã được ghi nhãn ở trên;
Bước 3: Thêm 1 giọt hồng cầu panel sàng lọc kháng thể thất thường O1, O2, O3
5% tuần tự vào 3 ống thử ứng, trộn đều;
Bước 4: Ly tâm 1000 vòng/phút trong vòng 20 giây.
Bước 5: Quan sát hiện tượng ngưng kết và tan máu và ghi lại kết quả.
thời đoạn II (Điều kiện 37oC và kháng globulin người):
Bước 1: Ủ tiếp các ống nghiệm trên ở bình cách thủy 37oC trong vòng 30 phút (nếu thêm 2 giọt LISS vào ống thử trước khi ủ thì chỉ ủ 15 phút).
Bước 2: Ly tâm 1000 vòng trong 20 giây. Quan sát hiện tượng ngưng kết và tan máu và ghi lại kết quả.
Bước 3: Rửa ống thử trên 3 lần bằng nước muối 0,9%.
Bước 4: Thêm 2 giọt kháng globulin người vào các ống nghiệm trên.
Bước 5: Ly tâm 1000 vòng trong 20 giây.
Bước 6: Quan sát hiện tượng ngưng kết và tan máu và ghi lại kết quả.
Bước 7: Với những ống thử cho kết quả âm tính, nhỏ thêm 1 giọt hồng cầu chứng.
Bước 8: Ly tâm các ống thử trên 1000 vòng trong 20 giây.
Bước 9: Đọc kết quả và ghi lại mức độ ngưng kết. Phản ứng phải dương tính từ 2+ đến 3+. Nếu những ống nghiệm nào sau khi nhỏ hồng huyết cầu chứng mà âm tính thì phải làm lại xét nghiệm từ đầu.
NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ
Nếu huyết thanh của người bệnh/ người hiến máu cho kết quả ngưng kết với 1 hoặc cả 2, 3 hồng cầu panel chắt lọc kháng thể thất thường và/hoặc ngưng kết với 1 trong 3 điều kiện nhiệt độ hoặc vơ các điều kiện, nhiệt độ: Kết quả xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường dương tính.
Nếu huyết thanh của người bệnh/người hiến máu không ngưng kết với cả 3 hồng huyết cầu panel chắt lọc kháng thể bất thường và ở cả 3 điều kiện, nhiệt độ: Kết quả xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường âm tính.
Những điểm cần chú ý khi làm xét nghiệm:
thực hiện kiểm chứng theo quy định của thông tư 26/ 2013/TT - BYT về chỉ dẫn hoạt động truyền máu [3].
Đọc kỹ và tuân thủ đúng các bước tiến hành kỹ thuật theo chỉ dẫn của nhà sinh sản sinh phẩm hiện đang dùng;
Tài liệu tham khảo
Denise M Harmening (1999) Modern blood banking and transfusion practices, fourth edition, Book Promotion & Service Co., LTD.
Hướng dẫn dùng AHG loại IgG.
Thông tư 26/2013/TT - BYT đã được ban hành ngày 16/9/2013 về Hướng dẫn hoạt động truyền máu.
